Διεθνείς Οίκοι Αξιολόγησης: International Νταβατζήδες.

Μας έλεγε ένας καθηγητής στο πανεπιστήμιο: «από την παγκόσμια διακινούμενη ποσότητα χρήματος ετησίως, οι συναλλαγές που αντιπροσωπεύουν την πραγματική αγορά (από υπηρεσίες, τηλέφωνα, τηλεοράσεις, αγορά σπιτιών κλπ.) είναι λιγότερο από 10%. Με άλλα λόγια, αν κάθε χρόνο στην παγκόσμια οικονομία διακινούνται 100 δραχμές, οι 10 αφορούν την καθημερινή ζωή. Όλο το άλλο είναι συναλλαγές του “αέρα” και το ερώτημα που τίθεται είναι ποιος θέτει τους κανόνες διακίνησης και αξιολόγησης αυτού του αέρα, σε ποια δημοκρατική διαδικασία υπάγονται και ποιες συνέπειες έχουν σε περίπτωση παραλήψεων, λαθών ή δόλου». Δεν είχαμε δώσει μεγάλη σημασία τότε, το 1999 αν δεν με απατά η μνήμη μου, θεωρώντας υπερβολική μια τέτοια θέση, ίσως και αναχρονιστική.

Έκτοτε, τα λόγια του καθηγητή μου μού έχουν έρθει κατά νου δύο φορές μέχρι σήμερα. Η πρώτη είναι διαβάζοντας το βιβλίο του Πωλ Κρούγκμαν «η κρίση του 2008»  και εσχάτως, με την οικονομική κρίση, αλλά κυρίως με την λεγόμενη κρίση αξιοπιστίας της Ελλάδας στις χρηματοπιστωτικές αγορές. Στο βιβλίο του Κρούγκμαν εξηγείται με σαφήνεια ο τρόπος με τον οποίο η Δυτική οικονομία, μεταβιβάζοντας μέρος της πολιτικής εξουσίας της εκτός δημοκρατικών θεσμών και ελέγχου, αυτονομώντας δηλαδή το χρηματοπιστωτικό σύστημα, έχει απολέσει ένα μεγάλο όπλο ελέγχου της κερδοσκοπίας των κεφαλαιούχων. Σκεφθείτε: όταν το 90% της παγκόσμιας διακινούμενης ποσότητας χρήματος ετησίως, υπακούει σε δικούς του νόμους και κανόνες (υπό τον έλεγχο υποτίθεται των κατά τόπους αρχών), καταλαβαίνει ο καθένας για τη μεγέθη και για πόση ισχύ μιλάμε. Ως χρηματοπιστωτικό σύστημα λογίζεται σε αυτήν την περίπτωση ο τραπεζικός και χρηματιστηριακός τομέας. Είναι άλλωστε νωπό ακόμα το εγχώριο παράδειγμα του «σκανδάλου» του χρηματιστηρίου, όπου μπορεί όντως το αποτέλεσμα να σκανδαλίζει, πλην όμως όλα έγιναν νομιμότατα.

Σε διεθνές επίπεδο, τα σκάνδαλα με τις «γνωμοδοτήσεις» των διεθνών οίκων αξιολόγησης (ΔΟΑ) και τα αποτελέσματα που αυτές επιφέρουν, με προεξάρχουσα την κερδοσκοπία, τελευταία δεν έχουν προηγούμενο. Και για όσους νομίζουν ότι κάτι τέτοιο δεν τους αφορά, κάνουν λάθος. Οι ΔΟΑ παράγουν πολιτική. Καθορίζουν τους όρους δανεισμού των κρατών και συνεπώς το χρέος τους. Μια αρνητική αξιολόγηση σημαίνει πως πρέπει να δανειστείς ακριβότερα και να πληρώσεις περισσότερα στο μέλλον, μεγεθύνοντας και επιταχύνοντας το πρόβλημα. Η περίπτωση της Ελλάδας είναι χαρακτηριστική: οι πάντες θεωρούν ότι έχουμε βυθιστεί στην οικονομική κρίση και πως είμαστε το μαύρο πρόβατο της Ευρώπης. Οι ΔΟΑ περιμένουν στη γωνία των νεοεκλεγέντα πρωθυπουργό να ανακοινώσει σκληρά μέτρα. Δεν ικανοποιούνται οι σοφοί των ΔΟΑ από την ανακοίνωση (τόσο βιαστικά πια, ποιος να περιμένει μέχρι να δει το αποτέλεσμα…) και «η Ελλάδα υποβαθμίζεται από τους ίδιους οίκους που προ καιρού με την ίδια ιδιοτέλεια βαθμολογούσαν με «συν» τη Lehman Brothers τρεις μέρες πριν την κατάρρευσή της», όπως δήλωσε ο Αλέκος Αλαβάνος σύμφωνα με το κεντρικό άρθρο της Ελευθεροτυπίας σήμερα.

Την ίδια ώρα, χθες μόλις, η Ελλάδα βγαίνει να δανειστεί. Όταν είσαι αφερέγγυος, σύμφωνα με την κοινή λογική, δυσκολεύεσαι να δανειστείς. Κι αν τελικά κάποιος σε δανείσει, θέλει μεγαλύτερο αντάλλαγμα για το ρίσκο που παίρνει. Έτσι λοιπόν η Ελλάδα ζητούσε 8 δις ευρώ και προσέφερε επιτόκιο 6% περίπου, θυμίζοντας περισσότερο εμπορικό επιτόκιο και όχι επιτόκιο δανεισμού κράτους (το αποτέλεσμα της αρνητικής βαθμολόγησης των σοφών των ΔΟΑ). Όλως περιέργως λοιπόν το ποσό υπερκαλύφθηκε 3 και κάτι φορές, αφού συγκεντρώθηκαν προσφορές 25 δις ευρώ! Μετά την υποβάθμιση και το εκ του αποτελέσματός της υψηλότερο αντάλλαγμα, οι αντιστάσεις και οι αμφιβολίες για την φερεγγυότητά μας ως δια μαγείας εξαφανίστηκαν.

Το ερώτημα που μου ανακύπτει είναι κυρίως ένα: ποιος από τα στελέχη των ΔΟΑ πήγε φυλακή για την θετική του αξιολόγηση για την Lehman Brothers; Διότι αφού οι μυστήριοι αυτοί τύποι έχουν de facto ανακηρυχθεί σε επίσημους κριτές και ρυθμιστές των αγορών και αναγνωρίζονται θεσμικά και από την Ευρωπαϊκή Ένωση, κάπου θα πρέπει να λογοδοτούν. Όποιος βαθμολογεί τις επιδόσεις μου, και να πάρω κακό βαθμό με τιμωρεί, κάπου πρέπει να λογοδοτεί, κάποιος του έχει δώσει την εξουσία να με τιμωρεί. Εν ολίγοις όποιος έχει δημόσια εξουσία λογοδοτεί, αυτό είναι μια θεωρητική κατάκτηση της δημοκρατίας. Μόνο το αφεντικό δεν λογοδοτεί έναντι του εργαζομένου. Κι εμένα δεν με έχει ενημερώσει κανένας ότι έχω διορισμένο αφεντικό τον οποιοδήποτε ΔΟΑ.

Advertisements

Μπρος γκρεμός και πίσω… τράπεζες.

2009-11-02-2

2009-11-02πηγή: Ελευθεροτυπία

2009-11-02-3

Θα σας διηγηθώ μια ιστορία. Πρόσφατα διεγνώσθη σ’ έναν φίλο του πατέρα μου ανεύρυσμα κοιλιακής αορτής, πράγμα πολύ σοβαρό καθώς κινδυνεύει να σπάσει μια αρτηρία μέσα στο σώμα του και να βρει σχεδόν ακαριαίο θάνατο. Ευτυχώς το πρόλαβε σχετικά εγκαίρως, οπότε όλα καλά μέχρις εδώ. Κατέβηκε λοιπόν ο άνθρωπος κακήν κακώς στην πρωτεύουσα με τους «καλούς γιατρούς» προκειμένου να εξετάσει την βέλτιστη δυνατή λύση στο πρόβλημά του. Το πόσα πέρα δώθε γυρόφερε σε γιατρούς όπου ο καθένας του έλεγε άλλα αντί άλλων είναι φρικαλέο μεν, αλλά δευτερεύουσας σημασίας στην προκειμένη περίπτωση. Με τα πολλά κατέληξε ο άνθρωπος στην πιο αιτιολογημένη επιστημονικά αντιμετώπιση, η οποία εν πολλοίς κοστολογείται σε 30.000 ευρώ περίπου, εξ αιτίας ενός ειδικού υλικού που καλό θα ήταν να χρησιμοποιηθεί.

Δεν μπορώ να πω πως ξέρω όλες τις λεπτομέρειες, αλλά από αυτό που κατάλαβα, μέρος μόνο του κόστους της θεραπείας θα καλύψει το ασφαλιστικό ταμείο στο οποίο ανήκει. Κι επειδή τα οικονομικά του δεν είναι καθόλου καλά εξ αιτίας και της κρίσης, ο 60χρονος οικογενειακός φίλος θα πρέπει να δανειστεί. Κι εδώ είναι που σου σηκώνεται η τρίχα και μόνο στην σκέψη ότι πρέπει να ανοίξεις παρτίδες με τις τράπεζες και να πέσεις στα νύχια τους. Διότι είναι κοινή αντίληψη όλων το πόσα σπίτια έχουν βγει σε πλειστηριασμούς για χρέη ελαχίστων χιλιάδων ευρώ, που μπορεί να προκύψουν από την οποιαδήποτε έκτακτη ανθρώπινη ανάγκη, άσχετα αν και τα ΜΜΕ ακόμα δίνουν σποραδικά και μόνο μια εικόνα τις κατάστασης (οι διαφημιστικοί τζίροι των τραπεζών είναι πολύ επιβλητικό μέγεθος…). Αναρωτιόμουν πως θα μπορεί να αποπληρώσει ένα χρέος τέτοιου μεγέθους ένας 60χρονος άνθρωπος, γονατισμένος από την κρίση και τις δυσκολίες της καθημερινότητας και που προφανέστατα θα πρέπει να ελαττώσει την ένταση εργασίας του μετά την τρέχουσα περιπέτεια, δεδομένης και της ηλικίας του.

Σκεφτόμουν λοιπόν, λίγο κυνικά και μακάβρια η αλήθεια είναι, πως είτε δεν επιλέξει την βέλτιστη λύση, είτε την επιλέξει αλλά καταχρεωθεί στις τράπεζες, η συνέχεια δεν θα είναι και πολύ καλή. Διότι στην μεν πρώτη περίπτωση κινδυνεύει άμεσα σε σύντομο χρονικό διάστημα να ξαναδημιουργηθεί το πρόβλημα, στην δε άλλη περίπτωση, νομίζω ότι τον οποιονδήποτε θα μπορούσε να τον κάνει καρδιακό η σκέψη και μόνον ότι χρωστάει 30.000 ευρώ στην τράπεζα στις μέρες μας, πόσο μάλλον δε να είσαι ήδη ταλαιπωρημένος και σε αντικειμενική επαγγελματική δυσπραγία. Ειδικά ας πούμε όταν σηκώνεις το τηλέφωνο και ακούς τις θρασύτατες εκείνες φωνές των απρόσωπων υπαλλήλων των σκιωδών εταιρειών είσπραξης για τις οποίες τόσος λόγος είχε γίνει στο παρελθόν αλλά εκείνες συνεχίζουν απτόητες…

Οι τράπεζες είναι ο πιο εύρωστος οικονομικά τομέας της ελληνικής οικονομίας. Ακριβώς επειδή είναι επαγγελματίες του χρήματος ούτως ή άλλως, αλλά ακόμα κυριότερα, στην ελληνική εκδοχή, επειδή κανείς δεν λέει κουβέντα. Καθότι γενναίοι χρηματοδότες και εργοδότες (για τους πολιτικούς και το κράτος αντίστοιχα) αλλά επίσης και οι καλύτεροι και πιο αξιόπιστοι πελάτες… και ο πελάτης έχει πάντα δίκιο, βασικότατη αρχή από ενάρξεως του εμπορίου. Πως να δυσαρεστήσεις των αιμοδότη σου που έτσι και τσαντιστεί ή θιχθεί και σηκωθεί και φύγει θα σου ανοίξει μια τρύπα στα περίφημα budget μαύρη κι άραχνη, όπως το κλίμα της εποχής;

Ειδικά τα ΜΜΕ ψοφάνε για τραπεζική διαφήμιση. Δείτε τις βασικότερες εφημερίδες πόσες καταχωρίσεις έχουν ημερησίως ακόμα και στα πρωτοσέλιδα ή ανοίξτε την τηλεόραση ειδικά την prime zone κάπου λίγο πριν και λίγο μετά το δελτίο ειδήσεων και τους μεγάλους αγώνες… αριθμοί, νούμερα και επιτόκια βομβαρδίζουν μάτια και αυτιά με ρυθμό καταιγιστικό, ανεπανάληπτο μέχρι τώρα. Μόνον τυχαίο δεν είναι, κι έτσι ακόμα και τα ΜΜΕ σε γενικές γραμμές χρυσώνουν το χάπι που εξασφαλίζει τους παχυλούς μισθούς των στελεχών και λοιπών λιμοκοντόρων που βρίσκονται πέριξ κάθε κέντρου εξουσίας. Περιμένω την εκπομπή του Πρετεντέρη το βράδυ που από καθαρά σαδομαζοχιστικό βίτσιο παρακολουθώ ενίοτε και αναρωτιέμαι ποιο είναι το κασέ του. Και αφού βεβαιώνω τον εαυτό μου ότι δεν μπορεί να είναι κάτι λιγότερο από πολλές, πάρα πολλές χιλιάδες ευρώ, αναρωτιέμαι εν συνεχεία ποιο θα ήταν εάν του έκοβες τις διαφημίσεις από αυτοκίνητα, τράπεζες και ποτά… Σημαντικά μικρότερο, οπότε ούτε ο Πρετεντέρης (τυχαίο το παράδειγμα…) ούτε ο οποιοσδήποτε άλλος θα ήθελε να τους εναντιωθεί, να τους θίξει. Ακόμα περισσότερο δεν θα ήθελε να τους ακουμπήσει και να τους ενοχλήσει το οποιοδήποτε μέσο, αφού κατά μείζονα λόγο και αυτό στο κάτω κάτω της γραφής επιχείρηση είναι, λεφτά πρέπει να βγάλει για να μπορέσει να συντηρηθεί. Οπότε, ομερτά.

Έτσι λοιπόν, οι απρόσωποι, ανθρωποφαγικοί μηχανισμοί των τραπεζών θα συνεχίσουν να κερδοφορούν ακατάσχετα, επιβεβαιώνοντας την ρήση πως το χρήμα γεννά χρήμα, έτσι απλά και αποστεγνωμένα από οποιονδήποτε περιττό συναισθηματισμό. Κι αναρωτιέμαι απλά πως γίνεται  οι τράπεζες να αυξάνουν τα κέρδη τους με πολυπολλαπλάσιους ρυθμούς και ποσοστά σε σχέση με την ανάπτυξη του συνόλου της οικονομίας. Διότι αν το σύνολο της οικονομίας δεν μεγαλώνει παρά με πολύ αργούς ρυθμούς, μάλλον από κάπου αλλού πηγάζουν τα κέρδη τους. Και μάλλον δεν υπάρχει ούτε ένας που να μην καταλαβαίνει από που. Αυτό καταλαβαίνει και ο φίλος του πατέρα μου και των ζώνουν τα (κουστουμαρισμένα) φίδια.